ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ
Neta ji Subhash Chandra Bose
ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜਨਵਰੀ 1897 ਨੂੰ ਕਟਕ (ਉੜੀਸਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। 1920 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਈ. ਸੀ. ਏਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1921 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਉਹ 1938 ਦੇ ਹਰੀਪੁਰਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅਦਹਿਵੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1939 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੈਸ਼ਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।
ਨੇਤਾ ਜੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਸੀ- “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੂਨ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਆਂਗਾ।” ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਅਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਖੂਨ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਲੋਕ ਨੇਤਾ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਨਕੀਨਾਥ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਭਾ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਔਰਤ ਸੀ। ਬੋਸ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਪਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ, ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ‘ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ’ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਿੱਥੋਂ ਬੀ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਲਈ ਲੰਡਨ ਗਏ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਰੈਂਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਗਏ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੋਂ 1943 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ “ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ” ਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਬਣਾਈ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਅੰਡੇਮਾਨ-ਨਿਕੋਬਾਰ, ਮਨੀਪੁਰ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਪਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 18 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਨ।
