ਲੋਕ ਸਭਾ
Lok Sabha
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਗੱਠਨ – ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਸਦਨ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸਦਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਿੱਧੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 81 ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 530 ਮੈਂਬਰ ਖੇਤਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ 20 ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਨੂੰ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 552 ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਦਿਵਾਲੀਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮਿਆਦ 5 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵੀ 5 ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਅਦਹਿਵੈਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ, ਸਦਨ ਵਿਚ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਸਦਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਨਤੀਜੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ‘ਮਨੀ ਬਿੱਲ’ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨਾ ਆਦਿ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ-
- ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਉਸਦੀ ਉਮਰ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
- ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੋਈ ਲਾਭ ਦੇ ਦਾ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਪਾਗਲ, ਦੀਵਾਲੀਆ ਨਹੀਂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਯੋਗ ਨਾਂ ਹੋਵੇ।
- ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ।
ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਦਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਲਕਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਸਿੰਗਲ-ਮੈਂਬਰ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਔਸਤਨ 9 ਲੱਖ 43 ਹਜ਼ਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Related posts:
Sihat Sahulata di Ghaat “ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 1...
Punjabi Essay
Startup India Scheme "ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇੰਡੀਆ ਸਕੀਮ" Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Students in Punjabi ...
ਸਿੱਖਿਆ
Guachiya Sama Kade Wapis Nahi Aaunda "ਗੁਆਚਿਆ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ" Punjabi Essay, Paragraph, Sp...
ਸਿੱਖਿਆ
National welfare through labor “ਕਿਰਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਿਆਣ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class...
Punjabi Essay
Bharat Pakistan Sarhad da Nazara “ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for...
Punjabi Essay
Marketing Da Jadu “ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦਾ ਜਾਦੂ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Studen...
ਸਿੱਖਿਆ
Naksalwad di Samasiya “ਨਕਸਲਵਾਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 St...
ਸਿੱਖਿਆ
Metro Rail Da Safar “ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Stud...
Punjabi Essay
Vaidik Yug “ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Students in Punjabi ...
ਸਿੱਖਿਆ
Tiyuhara de naa te barbadi “ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਬਰਬਾਦੀ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9...
ਸਿੱਖਿਆ
Dharam Sanu Dushmani Nahi Dosti Karni Sikhaunda Hai “ਧਰਮ ਸਾਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ” ...
Punjabi Essay
Onam “ਓਨਮ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Students in Punjabi Language.
ਸਿੱਖਿਆ
Diwali Mele Di Sair “ਦੀਵਾਲੀ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸੈਰ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Stu...
ਸਿੱਖਿਆ
Loktantra vich Media di Jimevari “ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech...
ਸਿੱਖਿਆ
Rashtriya Ekta “ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Students in Pu...
ਸਿੱਖਿਆ
Parvatarohi "ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ" Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Students in Punjabi Language.
ਸਿੱਖਿਆ
Bal Majduri “ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Students in Punjab...
Punjabi Essay
Pradushan “ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9, 10 and 12 Students in Punjabi Lan...
ਸਿੱਖਿਆ
Meri Manpasand Khed Football “ਮੇਰੀ ਮਨਪਸੰਦ ਖੇਡ ਫੁੱਟਬਾਲ” Punjabi Essay, Paragraph, Speech for Class 9,...
ਸਿੱਖਿਆ
Punjabi Essay, Lekh on Shareer Ate Rog "ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਰੋਗ" for Class 8, 9, 10, 11 and 12 Students Examina...
ਸਿੱਖਿਆ